گزارشی از نسبت قیمت برنج به درآمد کارگر
۱۰درصد پول‌تان را برای برنج کنار بگذارید

برنج,اخبار اقتصادی,خبرهای اقتصادی,اقتصاد کلان

طبق بررسی‌های آماری وزارت جهاد کشاورزی و وزارت صمت، هر ایرانی سالانه ۳۸ کیلوگرم برنج مصرف می‌کند. بر این اساس، یک خانوار سه‌نفره ایرانی سالانه به حدود ۱۱۵ کیلوگرم برنج نیاز خواهد داشت که با فرض ارقام فعلی قیمت برنج، این میزان سالانه دومیلیون و ۱۰۰ هزار تومان هزینه روی دوش سرپرست خانوار خواهد گذاشت.

این ارقام زمانی قابل‌تامل می‌شود که تصور کنیم خرید ۱۱۵ کیلوگرم برنج برای خانوارهای کم‌درآمدی که سرپرست خانوار با دستمزد وزارت کار مشغول فعالیت هستند، معادل ۱۰ درصد کل درآمد سرپرست خانوار است. این موضوع از این منظر دارای اهمیت است که بدانیم فقط طی یک‌سال اخیر قیمت برنج ایرانی نزدیک به ۶۰ درصد و برنج خارجی (غیرتایلندی) نیز ۶۵ درصد افزایش یافته است. در این زمینه بررسی‌ها نشان می‌دهد یکی از دلایل افزایش نجومی قیمت برنج، شایعاتی است که دلالان پس از جاری‌شدن سیل در بسیاری از استان‌‌های کشور  ازجمله استان‌های شمالی کشور برای این بازار تدارک دیدند. به‌طوری که برخی دلالان و واسطه‌گرانی که مسئول خرید برنج از شالیکاران و عرضه آن در بازار بودند، پس از سیل بهار ۹۸ با به‌راه انداختن این شایعه که عرضه برنج ایرانی در سال ۹۸ به‌طور قابل‌توجهی کاهش خواهد یافت، به همین بهانه قیمت‌ها را بالا بردند، در حالی که طبق اعلام دفتر غلات وزارت جهاد کشاورزی، تولید برنج در سال جاری به‌واسطه افزایش بارش‌ها اگر بیشتر از تولید سال‌های قبل نباشد، کمتر از آن نخواهد بود.

 

همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد ایران در تولید برنج دارای خوداتکایی ۷۴ درصدی است و در حال حاضر موجودی برنج کشور ۴۰۰‌هزار تن بیش از نیاز بازار است. با این حال طی یک‌سال اخیر دولت در حالی یارانه ارزی قابل‌توجهی به واردات برنج داده و تولیدکننده داخلی نیز برنج را ۴۰ درصد پایین‌تر از قیمت فعلی بازار عرضه کرده، اما قیمت‌ها در بازار برنج از هیچ الگویی تبعیت نمی‌کند و این دلالان هستند که بازار را به منافع شخصی خود پیوند زده‌اند.

 

خوداتکایی ۷۴ درصدی در برنج

نگاهی به آمارهای وزارت جهاد کشاورزی نشان می‌دهد میزان نیاز مصرفی سالانه کشور به برنج حدود ۳.۱ میلیون تن است که از این میزان ۷۴ درصد یعنی معادل ۲.۳ میلیون تن در داخل کشور تولید و ۲۶ درصد آن یعنی معادل ۸۰۰ هزار تن از طریق واردات تامین می‌شود. تا پیش از سال ۹۷ علاوه‌بر استان‌های شمالی کشور، کشت برنج در برخی استان‌های دیگر نیز انجام می‌شد، اما براساس اعلام معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، برای جلوگیری از اتلاف منابع آبی کشور، کشت برنج فقط در استان‌های گیلان و مازندران مجاز اعلام شد.

 

استان گیلان دارای ۲۳۸هزار هکتار شالیزار است که در این مساحت، سالانه ۷۵۰ هزار تن برنج کشت می‌شود که این میزان برنج ۳۲ درصد برنج مورد نیاز کشور را تامین می‌کند. استان مازندران نیز با برخورداری از ۲۴۰ هزار هکتار اراضی شالیزاری، معادل ۳۸ درصد سطح زیر کشت برنج و ۴۲ درصد تولید برنج کشور را در اختیار دارد و سالانه به‌طور میانگین یک‌میلیون و ۴۲۰ هزار تن برنج از شالیزارهای استان مازندران برداشت می‌شود.

 

بازار واردات برنج ایران در اختیار هندی‌ها

همان‌طور که گفته شد، نیاز سالانه کشور به واردات برنج حدود ۸۰۰ هزار تن برآورد شده است در حالی که براساس آمار گمرک، در سال ۹۷ بیش از ۱.۶ میلیون تن برنج به ارزش ۱.۶ میلیارد دلار برنج از کشورهای هند، پاکستان، عمان، امارات متحده عربی، سنگاپور و تایلند وارد کشور شده است. این آمار نشان می‌دهد در سال ۹۷ بیشترین حجم برنج از کشور هند به میزان یک‌میلیون و ۲۴۵ هزار تن و به ارزش یک‌میلیارد و ۳۱۵ میلیون دلار وارد کشور شده است.

 

پس از هند، پاکستان با صادرات ۲۳۶ هزار و ۸۹۷ تن برنج به ارزش ۲۲۸ میلیون و ۴۴۲ هزار دلار به ایران دومین کشور صادرکننده برنج به ایران بوده است. در سال ۹۷ همچنین میزان ۴۹ هزار و ۷۷۰ تن و ۱۲ هزار و ۸۰۰ تن برنج به‌ترتیب از کشورهای تایلند و امارات متحده عربی وارد ایران شده است. نکته قابل‌توجه اینکه گزارش‌ مرکز آمار نشان می‌دهد در ۸۷ روز ابتدایی سال جاری بیش از ۶۵۴ هزار تن برنج به ارزش ۶۶۳ میلیون دلار وارد کشور شده که این میزان نسبت به واردات مدت مشابه سال گذشته از لحاظ ارزش بیش از ۸۵ درصد و از لحاظ وزنی ۷۲ درصد افزایش یافته است.

 

موجودی برنج ۴۰۰ هزار تن بیش از نیاز بازار

افزایش قیمت برنج در بازار به‌رغم تامین بیش از نیاز مصرفی از طریق واردات و تولید، این سوال مهم را در ذهن ایجاد می‌کند که دلیل عمده افزایش قیمت برنج چیست؟ آیا کاهش تولید یا کاهش واردات در کنار افزایش تقاضا موجب رشد قیمت برنج در بازار شده است یا دست‌های پشت‌پرده تعیین‌کننده نرخ برنج در بازار هستند؟ برنج در زمره کالاهایی قرار دارد که پس از التهابات بازار ارز و تک‌نرخی شدن ارز، مشمول دریافت ارز ۴۲۰۰ تومانی شد. در نتیجه واردکنندگانی که برنج را با ارز ۴۲۰۰ تومانی وارد کشور کردند، طبیعتا باید برنج را با همان نرخ در بازار توزیع می‌کردند، اما دو اتفاق مهم خلاف این اتفاق را رقم زد؛ عده‌ای از دلالان و سودجویان با احتکار برنج و انبار این کالای اساسی، موازنه بازار را برهم زدند و موجب افزایش قیمت شدند. از سوی دیگر، واردکنندگان برنج با ارز ۴۲۰۰ تومانی، برنج را با نرخ آزاد در بازار عرضه کردند و در غیاب نهادهای ناظر بر این بازار، روزبه‌روز بر قیمت برنج در بازار افزودند. این در حالی است که طبق اعلام انجمن برنج کشور، هیچ دلیل علمی و منطقی برای افزایش قیمت برنج وجود ندارد چراکه تولید برنج در سال ۹۷ برابر دومیلیون و ۲۰۰ هزار تن بوده و یک‌میلیون و ۲۰۰ هزار تن نیز از طریق واردات تامین شده است، در نتیجه در حال حاضر باید سه‌میلیون و ۴۰۰ هزار تن برنج در کشور موجود باشد که این رقم چیزی حدود ۴۰۰ هزار تن بیشتر از نیاز مصرفی است.

 

 ۱۰۰ هزار تن برنج معطل تخصیص ارز

واردات برنج با ارز ۴۲۰۰ تومانی مورد انتقاد برخی نمایندگان مجلس است. برای مثال نماینده مردم رشت در مجلس معتقد است اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومان برای واردات برنج، کمر تولید داخل را می‌شکند و به اقتصاد شالیکارهای داخلی آسیب وارد می‌کند. نتیجه انتقادهای مخالفان اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی به واردات برنج این شد که مجلس، بانک مرکزی و وزیر جهاد کشاورزی موضوع حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی برنج و اختصاص ارز نیمایی به‌جای آن را مطرح کردند اما کمیسیون کشاورزی مجلس حذف ارز دولتی برای واردات برنج را در شرایطی که تولید داخلی پاسخگوی نیاز کشور نیست برخلاف تاکیدات دولت بر حمایت از حقوق مصرف‌کنند‌گان دانسته و با این اقدام دولت مخالفت کردند. اگرچه استدلال نمایندگان مجلس، عدم تکافوی تولید داخل برای تامین نیاز داخل است، اما پیش از این گفته شد در حال حاضر ۴۰۰ هزار تن برنج مازاد مصرف در کشور موجود است. نکته قابل‌توجه اینکه، انجمن واردکنندگان برنج اعلام کرده است در دو ماه اخیر ۱۰۰‌هزار تن برنج در گمرک معطل تخصیص ارز است.

 

مسئولان این انجمن معتقدند در حوزه کشت برنج، تامین و تولید بذر و ماشین‌آلات کشت مشکلاتی وجود دارد که قیمت تمام‌شده تولید را افزایش می‌دهد در حالی که کشورهایی مانند هند و پاکستان از بهترین بذرها و ماشین‌آلات در تولید استفاده می‌کنند. خرده‌گرفتن به اظهارنظر انجمن واردکنندگان چندان جایز نیست؛ چراکه بدیهی است هر فعال اقتصادی به منافع خود فکر می‌‌کند و در شرایطی که کشور درگیر جنگ اقتصادی است، هر قشری به فکر خویش است. از این‌رو واردکنندگان تلاش می‌کنند واردات برنج را به بهانه کمبود نیاز داخل، مشکل ماشین‌آلات و بذر، سیل و... توجیه کنند. از طرفی دستگاه‌های مسئول ازجمله ستاد تنظیم بازار و سازمان حمایت مصرف‌کنندگان در سکوتی کامل فرو رفته‌اند و گویا تمایلی به ورود به بازار و ساماندهی آن ندارند.

 

برنج,اخبار اقتصادی,خبرهای اقتصادی,اقتصاد کلان

  19 مرداد 1398
بخش : اقتصادی / اقتصاد ایران
کد خبر: 64750
تگ ها :

seydnews@gmail.com

نظرات 0
ارسال نظر
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک قراردادن لینکقرار دادن لینک حفاظت شده انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler

تلگرام صیدنیوز